جغرافیا

موقعیت جغرافیایی

  خسروگرد در 5 کيلومتري غرب سبزوار و در حاشيه جاده اصلي تهران - مشهد واقع شده است. فاصله اين روستا از تهران 645 کيلومتر و از مشهد 240 کيلومتر است. خسروگرد در مختصات جغرافيايي 13 36 درجه شمالي و 35 57 درجه شرقي قرار گرفته و از لحاظ تقسيمات کشوري در استان خراسان رضوي و جزء بخش مرکزي شهرستان سبزوار است.

 

بارش

     در نمودار مقابل میزان متوسط بارش در ماه های مختلف سال نشان داده شده است. چنانکه این نمودار نشان می دهد حداکثر بارشها در اسفندماه و حداقل آنها نیز در مرداد ماه اتفاق افتاده و زمان حداکثر بارشها بر زمان حداقل دما منطبق نیست. به عبارت دیگر اگرچه حداقل دما در دی ماه است اما حداکثر بارش ها در اسفند ماه دیده می شود. با توجه به مقادیر بارشهای ماهانه می توان گفت که متوسط بارش سالیانه در خسروگرد حدود 189 میلیمتر در سال بوده که کمتر از متوسط بارش در کشور می باشد.

مسجدجامع

     این مسجد در مرکز روستا و در کوجه مسجد واقع شده است. ساختمان مسجد از دو بخش قدیمی و جدید تشکیل شده است. بخش قدیمی که قسمت شرقی مسجد را شامل می شود، از مصالح سنتی شامل خشت خام و خشت پخته در یک طبقه ساخته شده است. این بخش به مساحت تقریبی 170 مترمربع توسط 16 عدد ستون مربعی شکل و 9 طاق ضربی برپا گردیده است. از تاریخ دقیق ساخت این بخش اطلاعی در دست نیست اما از سبک و مصالح بکار رفته در ساخت بنا می توان دریافت که قدمت این بنا حداقل 100 سال است.

     با افزایش جمعیت روستا و کمبود فضای لازم بخش جدید در ضلع غربی بخش قدیمی احداث گردیده است. برای ساخت این بخش از مصالح و سبک جدیدتر استفاده شده است. اسکلت بنا شامل دیوارهای باربر در اطراف و خرپاهای فلزی در سقف می باشد. مساحت تقریبی این بخش 70 مترمربع و در ابعاد تقریبی 5*13/75 متر ساخته شده است.

با الحاق این بخش به بخش قدیمی درب اصلی مسجد نیز به این بخش منتقل شده و اکنون منبر و مرکز اجتماعات مسجد در این بخش واقع شده است. در ساخت این مسجد از تزئینات معماری خاصی استفاده نشده و دیوارها تنها با گچ اندود شده است. در بخش قدیمی به سبب مجاورت با سایر املاک شخصی هیچ پنجره ای تعبیه نشده و تنها نورگیر آن یک نورگیر (بازشو) در مرکز طاق میانی است. به همین دلیل اکنون استفاده از این بخش بدون کاربرد لامپهای روشنایی مقدور نیست.

     اما در بخش جدید 3 پنجره فلزی نسبتا بزرگ تعبیه شده که 2 پنجره در ضلع غربی و یک پنجره ضلع جنوبی نصب شده اند. عرض هریک از این پنجره ها حدود 3 متر و ارتفاع هرکدام  بیش از 2/5 متر است. جنس این پنجره ها فلزی بوده که جهت هماهنگی بیشتر با معماری ساختمان قدیمی به شکل جناقی (طاق گنبدی) ساخته شده اند.

     ظرفیت کل این مسجد حدود 350 نمازگزار است که علاوه بر اقامه نماز از آن برای برگزاری مراسم عزاداری، اطعام، روضه خوانی وترحیم استفاده می شود. آبدارخانه مسجد در فضایی کوچک در ضلع جنوبی ساخته شده و به بخش قدیمی الحاق گردیده است. این آبدارخانه از سمت شرقی به کوچه مسجد مشرف است که به منظور تهویه یک پنجره در این ضلع قرارگرفته است.

     برای گرمایش مسجد در گذشته از بخاری های بزرگ نفتی و امروزه از بخاری های گازی و برای سرمایش از کولرهای آبی و پنکه های سقفی استفاده می شود. ورودی مسجد در ضلع شمال غربی بخش جدید واقع است که شامل یک کفش کن مسقف به مساحت حدود 20 مترمربع و یک درب دو لنگه فلزی جدید است.

     در اواخر سال 1394 هیئت امنای مسجد جامع طرح توسعه ای را برای این مسجد درنظرگرفته و تصویب نمودند. فاز اول این طرح در تاریخ 95/03/08 اغاز شده و در تاریخ 95/06/30 همزمان با عیدسعید غدیر مورد بهربرداری قرار گرفت. با اجرای  این فاز یک شبستان با مساحت تقریبی 80 مترمربع در سمت شرقی مسجد مطابق معماری کنونی مسجد شده ودر این مرحله حدود 100 نفر به ظرفیت مسجد افزوده گردید. در فاز دوم طرح با مشارکت شورای اسلامی و جابجایی تیرهای چراغ برق، محل فعلی کفشداری سمت غربی مسجد به این مجموعه اضافه خواهد شد. با اجرای این مرحله نیز حدود 100 نفر به ظرفیت مسجد افزوده خواهد شد. در مرحله نهایی و سوم با جابجایی آشپزخانه و سرویس بهداشتی فعلی، شبستانی به مساحت بیش از 150 مترمربع هم سطح با تراز کنونی مسجد در سمت جنوبی احداث خواهد شد. همچنین فضای سرویس های بهداشتی به حیاط مسجد اختصاص خواهد یافت

دما

     در نمودار مقابل حداقل، متوسط و حداکثر دمای روزانه خسروگرد نشان داده شده است. در این نمودار منحنی آبی رنگ نشاندهنده میانگین حداقل دمای روزانه، منحنی سبز رنگ نشاندهنده میانگین متوسط دمای روزانه و منحنی قرمز رنگ نشاندهنده میانگین حداکثر دمای روزانه می باشد. چنانکه این نمودار نشان می دهد حداکثر دمای روزانه در تیرماه و حداقل دما در دی ماه اتفاق می افتد که مطابق الگوی دمایی اکثر نقاط مرکزی و کویری کشور است.

آمارهای ثبت شده هواشناسی نشان می دهد که در طی 60 سال گذشته حداکثر دمای روزانه معادل 45/5 درجه سانتیگراد بوده که در تاریخ ششم مرداد ماه سال 1362 به ثبت رسیده است. همچنین حداقل دمای ثبت شده خسروگرد معادل 20 درجه زیر صفر بوده که در تاریخ 17 دی ماه سال 1342 اتفاق افتاده است.

حسینیه

 

     در مجاورت ضلع غربی مسجد جامع ساختمان حسینیه خسروگرد واقع شده که نسبت به بنای مسجد بسیارجدیدتر است. ساختمان حسینه از سمت جنوب به کوچه مسجد و از سمت غرب به ((باز)) منتهی می گردد.

بانی حسینیه

     ساختمان حسینیه توسط یکی از اهالی خسروگرد بنام آقای نادرپور (معروف به میرزاخان) احداث شده است. آقای نادرپور این حسینه را به نام پدرش که به ((مندیلی خان)) معروف بوده بنا می گذارد.

لازم به ذکر است که جناب آقای نادرپور متولد سال 1317 خسروگرد است که دوران کودکی و نوجوانی و جوانی خود را در زادگاهش سپری کرد. وی پس از استخدام در شهربانی به شهر دامغان منتقل شد و پس از آن در همان جا اقامت گزید. ایشان در سال 1369 اقدام به احداث حسینه خسروگرد در کنار مسجد جامع نمود که از آن زمان این حسینه محل برپایی مراسمات مذهبی خسروگرد بوده است. آقای نادرپور پس از بازنشستگی با درجه سرهنگی، هم اکنون رئیس شورای حل اختلاف و رئیس اتحادیه مصالح ساختمانی دامغان می باشد.

     اخیرا و در تاریخ سیزدهم آذر سال 1394 مسئولین موسسه خیریه همت سبز به همراه تنی چند از اهالی با سفر به شهر دامغان دیداری با ایشان داشته و با اهدای لوح تقدیری از خدمات ایشان قدردانی شده است. تصویر دوم مربوط به همین دیدار می باشد.

 

معماری

     ساختمان حسینیه دارای یک پلان ساده مستطیلی است که دارای دیوارهای باربر (حمال) در اطراف و یک ردیف ستون فلزی در وسط می باشد. طول حسینیه در حدود 16 متر و 60 سانتیمتر و عرض آن در حدود 8 متر است. ساختمان حسینه دارای یک وجه نما در سمت جنوبی است که ورودی حسینیه نیز در همین ضلع واقع شده است. نمای ساختمان از آجر مجوف به رنگ نخودی است که به کمک آن تزئیناتی نیز بر روی بنا صورت گرفته است. برای قسمت ورودی یک سردر با طرح ایوانهای مساجد به عرض حدود 550 سانتیمتر در نظر گرفته شده است که درب فلزی ورودی در آن تعبیه گردیده است. در همین ضلع جنوبی چهار پنجره جناقی شکل به عرض 170 سانتیمتر و ارتفاع 380 سانتیمتر بصورت متقارن در دوسوی سردر ورودی قرارگرفته است. قسمتهایی از سردر ورودی و بالای پنجره ها جهت اجرای کاشیکاری خالی گذاشته شده است که به سبب عدم انجام آن در حاضر با ملات ماسه و سیمان پوشش داده شده اند.

 

کاربری

     اگرچه این ساختمان با عنوان حسینیه ساخته شده است ولی به سبب کمبود فضای مسجد جامع از آن اغلب جهت اجتماعات خانمها در مراسم مذهبی استفاده می شود. از سالهای گذشته در روز عاشورا از این محل برای اطعام عزاداران حسینی استفاده می شود.

زیر مجموعه ها