تاسوعا

تصویر1: تعزیه حضرت اباالفضل العباس در صبح تاسوعا - محرم 1390

 

تصویر2: علم معروف به علم کربلایی حسین یزدی

 

تصویر3: حرکت نماد نخل در جلوی دسته زنجیرزنی

 

تصویر4: حرکت دسته زنجیرزنی هیئت در خسروگرد

 


تصویر5: حرکت دسته زنجیرزنی هیئت به مقبره شهدا

 

تصویر6: اختتامیه عزاداری روز تاسوعا در کنار مقبره شهدا

 

 
 

     همچون بسیاری از نقاط کشور همه ساله در روز نهم ماه محرم مراسم عزاداری به مناسبت شهادت حضرت اباالفضل العباس در خسروگرد برگزار می شود. این مراسم از صبح روز تاسوعا شروع شده و تا هنگام غروب ادامه می یابد.

     به عنوان اولین مراسم در صبح روز تاسوعا، تعزیه خوانی شهادت حضرت اباالفضل العباس انجام می شود. در گذشته تعزیه خوانی توسط تعدادی از اهالی صورت می گرفت اما با وقفه ای طی چندین سال ایجاد شد، امروزه برای تعزیه خوانی از دیگر نقاط تعزیه خوانان دعوت می شوند. چنانکه در تصویر 1 (محرم سال 1390) دیده می شود تعزیه خوان بزرگ کشور جناب آقای حسن نرگسخوانی در حال اجرای تعزیه به همراه تعزیه خوانانی از روستاهای اطراف خسروگرد است. با توجه به اینکه در روز تاسوعا مجلس شهادت حضرت عباس (ع) معمولا بصورت کامل خوانده می شود، مراسم تعزیه خوانی از ساعت 9 صبح تا اذان ظهر ادامه می یابد.

     مراسم عزاداری روز تاسوعا در بعد از ظهر رنگ و بوی دیگری دارد. این مراسم با تحویل علم معروف به ((علم کربلایی حسین یزدی)) به هیئت اباالفضلی خسروجرد آغاز می شود. مرحوم کربلایی حسین یزدی که دارای اصالتی یزدی بود، از سالیان دور عَلَمی را هرساله آماده می نمود که در منطقه سبزوار تقریبا منحصر به فرد است. در تصویر دوم نمایی از این علم دیده می شود. پس  از درگذشت وی در  سالهای اخیر اعضای خانواده وی همچنان به رسم قدیم هرساله این علم را آماده نموده و تحویل هیئت می نمایند.

     این علم دارای اسکلتی چوبی است که بر روی یک پایه چوبی مدور نصب شده است. بر روی این اسکلت با استفاده از پارچه های با طرح ها و رنگهای متفاوت که بیشتر متمایل به سبز است، سازه ای شبیه به خیمه ایجاد می شود. علاوه بر پارچه بر روی این علم آینه و قرآن که نمادهایی در فرهنگ ایرانی-اسلامی است، نصب می شود. به علاوه در بالاترین نقطه این  علم نمادی از علمداری حضرت اباالفضل قراردارد.

     یکی دیگر از نمادهایی که در جلوی دسته هیئت حرکت داده می شود، نمادی است خیمه مانند که شباهت بسیاری با نخلهایی دارد که در مناطق مرکزی ایران و به خصوص استان یزد از آن استفاده می شود. به نظر می رسد که این نماد از دیگر مناطق ایران به خسروگرد رسیده است چراکه مشابه این نماد در دیگر دسته های منطقه سبزوار به ندرت دیده می شود.

     با تحویل علم به هیئت مراسم عزاداری رسما شروع شده و صفهای دسته زنجیرزنی به دنبال علم تشکیل می شود. معمولا برای ایجاد نظم در صفها ابتدا یک نوحه در جلوی حسینه خوانده می شود. سپس دسته به حرکت درآمده و در مسیر خود از معابر اصلی روستا گذر می کند. مسیر حرکت به گونه ای است که دسته از مقابل منازل شهدای روستا عبور نماید. در طول مسیر از سوی برخی از اهالی گوسفندهای قربانی خود را ذبح می کنند. مطابق یک رسم قدیمی گوشت این قربانی ها به هیئت تحویل شده تا با استفاده از آن کلیه عزاداران روز عاشورا اطعام شوند. مقدار این گوشت به اندازه ای است که در سالهای گذشته تا 5000 نفر در ظهر روز عاشورا اطعام شده اند.

     حرکت دسته عزاداری معمولا 3-2 ساعت به طول می انجامد به طوریکه نزدیکی غروب آفتاب دسته به مقصد نهایی خود یعنی مقبره شهدای روستا می رسد(تصویر 4 و 5). در نهایت مراسم با روضه خوانی و دعای دسته جمعی همه حاضرین به پایان می رسد. (تصویر 6)