آثارتاریخی

یخدان

 
 
 
 
 
 
 
 
 

در حاشيه جنوب غربي روستا بقاياي يک يخدان قديمي وجود دارد که در داخل محوطه اي ديوارکشي شده قرار دارد. در گذشته استفاده از يخدانها بخصوص در مناطق کويري مانند سبزوار بسيار مرسوم بوده بطوريکه هم اکنون در جنوب شهر سبزوار نيز بقاياي چند يخدان قديمي وجود دارد. اهالي خسروگرد در زمستانها مقادير بسيار زيادي از يخ را در اين يخدان ذخيره مي کرده و در تابستان به تدريج از آن استفاده مي کرده اند.

ضخامت بسيار زياد ديواره اين يخدان در کنار پوشش کاه باعث حفظ سرماي داخل يخدان مي شده و از ذوب شدن يخ تا تابستان جلوگيري مي کرده است.

يخدان به شکل مخروط ناقص است که قطر داخلي اين يخدان در قاعده حدود 8 متر و ارتفاع آن از سطح زمين طبيعي تا بالاترين نقطه موجود حدود 8 متر و 50 سانتيمتر است. با توجه به زاويه ساخت يخدان مشخص است که بخش تخريب شده آن در راس داراي ارتفاعي در حدود 3 متر بوده است. اين يخدان با استفاده از آجر پخته و ملات گل با مخلوط شيره آهک و ماسه ساخته شده است. به سبب ريزشهاي جوي نماي بيروني يخدان از بين رفته و مسيرهاي ريزش باران بصورت شيارهايي نمايان شده است. در عين حال شکل مخروطي يخدان باعث شده است که جدار داخلي آسيب بسيار کمي ديده باشد.

آجرهاي بدنه بصورتي ساده در جهت افقي کار شده اند و تنها در سه رگ با تغيير زاويه آجرهاي تزييناتي را ايجاد نموده اند. بديهي است که به سبب نوع کاربري بنا و پنهان بودن بخش داخلي از ديد، تاکيدي بر تزئين بنا در بخش داخلي صورت نگرفته است.

يخدان داراي دو درب در شرق و غرب است که درب شرقي در حال حاضر با آجرچيني کور شده و درب غربي تنها محل دسترسي به داخل بنا است. در حال حاضر کف داخلي يخدان با زمين اطراف خود هم تراز است و با توجه به اينکه بقاياي سقف تخريب شده نيز بايد در داخل بنا ريخته شده باشد، بنابراين مي توان گفت که در گذشته داخل يخدان داراي يک گودي نسبتا بزرگي به عمق حداقل 2 متر بوده است.