فرهنگ

تاسوعا

تصویر1: تعزیه حضرت اباالفضل العباس در صبح تاسوعا - محرم 1390

 

تصویر2: علم معروف به علم کربلایی حسین یزدی

 

تصویر3: حرکت نماد نخل در جلوی دسته زنجیرزنی

 

تصویر4: حرکت دسته زنجیرزنی هیئت در خسروگرد

 


تصویر5: حرکت دسته زنجیرزنی هیئت به مقبره شهدا

 

تصویر6: اختتامیه عزاداری روز تاسوعا در کنار مقبره شهدا

 

 
 

     همچون بسیاری از نقاط کشور همه ساله در روز نهم ماه محرم مراسم عزاداری به مناسبت شهادت حضرت اباالفضل العباس در خسروگرد برگزار می شود. این مراسم از صبح روز تاسوعا شروع شده و تا هنگام غروب ادامه می یابد.

     به عنوان اولین مراسم در صبح روز تاسوعا، تعزیه خوانی شهادت حضرت اباالفضل العباس انجام می شود. در گذشته تعزیه خوانی توسط تعدادی از اهالی صورت می گرفت اما با وقفه ای طی چندین سال ایجاد شد، امروزه برای تعزیه خوانی از دیگر نقاط تعزیه خوانان دعوت می شوند. چنانکه در تصویر 1 (محرم سال 1390) دیده می شود تعزیه خوان بزرگ کشور جناب آقای حسن نرگسخوانی در حال اجرای تعزیه به همراه تعزیه خوانانی از روستاهای اطراف خسروگرد است. با توجه به اینکه در روز تاسوعا مجلس شهادت حضرت عباس (ع) معمولا بصورت کامل خوانده می شود، مراسم تعزیه خوانی از ساعت 9 صبح تا اذان ظهر ادامه می یابد.

     مراسم عزاداری روز تاسوعا در بعد از ظهر رنگ و بوی دیگری دارد. این مراسم با تحویل علم معروف به ((علم کربلایی حسین یزدی)) به هیئت اباالفضلی خسروجرد آغاز می شود. مرحوم کربلایی حسین یزدی که دارای اصالتی یزدی بود، از سالیان دور عَلَمی را هرساله آماده می نمود که در منطقه سبزوار تقریبا منحصر به فرد است. در تصویر دوم نمایی از این علم دیده می شود. پس  از درگذشت وی در  سالهای اخیر اعضای خانواده وی همچنان به رسم قدیم هرساله این علم را آماده نموده و تحویل هیئت می نمایند.

     این علم دارای اسکلتی چوبی است که بر روی یک پایه چوبی مدور نصب شده است. بر روی این اسکلت با استفاده از پارچه های با طرح ها و رنگهای متفاوت که بیشتر متمایل به سبز است، سازه ای شبیه به خیمه ایجاد می شود. علاوه بر پارچه بر روی این علم آینه و قرآن که نمادهایی در فرهنگ ایرانی-اسلامی است، نصب می شود. به علاوه در بالاترین نقطه این  علم نمادی از علمداری حضرت اباالفضل قراردارد.

     یکی دیگر از نمادهایی که در جلوی دسته هیئت حرکت داده می شود، نمادی است خیمه مانند که شباهت بسیاری با نخلهایی دارد که در مناطق مرکزی ایران و به خصوص استان یزد از آن استفاده می شود. به نظر می رسد که این نماد از دیگر مناطق ایران به خسروگرد رسیده است چراکه مشابه این نماد در دیگر دسته های منطقه سبزوار به ندرت دیده می شود.

     با تحویل علم به هیئت مراسم عزاداری رسما شروع شده و صفهای دسته زنجیرزنی به دنبال علم تشکیل می شود. معمولا برای ایجاد نظم در صفها ابتدا یک نوحه در جلوی حسینه خوانده می شود. سپس دسته به حرکت درآمده و در مسیر خود از معابر اصلی روستا گذر می کند. مسیر حرکت به گونه ای است که دسته از مقابل منازل شهدای روستا عبور نماید. در طول مسیر از سوی برخی از اهالی گوسفندهای قربانی خود را ذبح می کنند. مطابق یک رسم قدیمی گوشت این قربانی ها به هیئت تحویل شده تا با استفاده از آن کلیه عزاداران روز عاشورا اطعام شوند. مقدار این گوشت به اندازه ای است که در سالهای گذشته تا 5000 نفر در ظهر روز عاشورا اطعام شده اند.

     حرکت دسته عزاداری معمولا 3-2 ساعت به طول می انجامد به طوریکه نزدیکی غروب آفتاب دسته به مقصد نهایی خود یعنی مقبره شهدای روستا می رسد(تصویر 4 و 5). در نهایت مراسم با روضه خوانی و دعای دسته جمعی همه حاضرین به پایان می رسد. (تصویر 6)

نه نه گل ممد

 

 

 

بيـــا بــــــرم بــــالا خنــــه نه نه گل ممد

 

انگـــور باخـــرم دنـه دنـه نه نه گل ممد

 
 

صـد بار گفتـوم ياغي مــرا نه نه گل ممد

 

روفـــق الــــداغي مــــرا نه نه گل ممد

 
 

الـــداغيا تيــــــرت مينــــن نه نه گل ممد

 

د قلف و زنجيـــرت مينـن نه نه گل ممد

 
 

الداغيـــــــا قوروشمــــارن نه نه گل ممد

 

توفنــــگ برنو موشمــارن نه نه گل ممد

 
 

صدبار گفتـوم همچي مکو نه نه گل ممد

 

زولفاي سيار قيچـي مکو نه نه گل ممد

 
 

صد بار گفتـــــوم پلو مخار نه نه گل ممد

 

ور دور کوهــــا تـو مخـــار نه نه گل ممد

 
 

تخ مرغ کـــردوم لاي نونت نه نه گل ممد

 

آخـــر نشــد نيش جـونت نه نه گل ممد

 
 

گل ممــــدوم د خـو بيــــه نه نه گل ممد

 

توفنـگشـــوم برنـــو بيــــه نه نه گل ممد

 
 

اسب سمنـــدت يکـه رف نه نه گل ممد

 

آي زن قيشنگت بيوه رف نه نه گل ممد

 
 

حالا کــه دورون دورونـس نه نه گل ممد

 

اسب سيات در جولونس نه نه گل ممد

 
 

وصف شـوما د ايـرونس نه نه گل ممد

 

عکس شمــا در تهـرونس نه نه گل ممد

 
 

کوشرق‌شرق شمشيرت نه نه گل ممد

 

کـو ترق ترق هفـت تيـرت نه نه گل ممد

 
 

کـــو اوجــاقت کو اوتاقـت نه نه گل ممد

 

کو بوراراي غول چوماقت نه نه گل ممد

 
 

فيشنگ دبند قوطار قوطار نه نه گل ممد

 

وخ بــار به جنگ سبـــزوار نه نه گل ممد

 
 

اي سبـــزوار ســردار مخه نه نه گل ممد

 

ســـردار ســر ور دار مخه نه نه گل ممد

 

حسین خسروجردی (نویسنده)

 
 

حسین خسروجردی نویسنده و داستان نویس معاصر در هشتم فروردین ماه سال 1333 در شهر سبزوار به دنیا آمد. محله زادگاه وی که اکنون به خیابان رضوی معروف است به سه کوچه حمام حکیم، نقابشک و سرسنگ محدود می شود. وی خواندن و نوشتن را در کودکی از شخصی بنام محمدحسین اصفهانی فراگرفت و سپس برای ادامه تحصیل وارد دبیرستان ابن یمین گردید.

علاقه او به کتاب پای او را به کتابفروشی در پایین تر از میدان اسرار که اتفاقا کتاب هم اجاره می داد، بازکرد. کتابهای مختلفی که او از این کتابفروشی کرایه می کرد و می خواند کم کم او را با دنیای قصه و داستان آشنا کرد. او همچنین کتابهای بسیاری را از کتابخانه قدیمی مدرسه فخریه و کتابخانه بزرگ شهرداری می گرفت و مطالعه می کرد.

در این میان او با دنیای سینما نیز آشنا شده و این پدیده نوظهور دنیای قصه و داستان ذهنش را روحی تازه داد. ورزشهایی چون بدنسازی، وزنه برداری، شنا و ورزش باستانی هم محلی برای ارضای نیروی جوانی وی بود.

دوچرخه سواری در طبیعت خارج از شهر نیز او را به عوالم و عواطف نوشتن نزدیک و نزدیکتر می کرد. او در تعطیلات سه ماهه تابستان کار می کرد اما گاه و بیگاه شوق بازیگری باعث سفر او به تهران و گشت و گذار وی در تئاتر و سینماهای لاله زار می شد. تا اینکه علاقه بسیار زیاد وی به بازیگری باعث آشنایی او با محمود امیری شد. در این دوره دکترشریعتی با آثار خود به خصوص کتاب ((کویر)) حسین خسروجردی را شیدای نثر و بینش و احساس عمیق انسانی خود ساخته بود.

دوران سربازی حسین خسروجردی با مبارزات قبل از انقلاب همزمان شده بود. در این دوران آزادی مطبوعات، احزاب و سازمانهای فعال سیاسی فضایی باز را برای گفتگوهای ایدئولوژیکی و مباحث داغ انقلابی ایجاد کرده بود.

حسین خسروجردی در دهه 60 وارد دانشگاه شد و در رشته زبان و ادبیات فارسی فارغ التحصیل گردید. علایق و تمایلات وی برای نوشتن که از گذشته در وجود او بود، رفته رفته به نوشتن داستانهای کوتاه منجر شد. نوشتن این داستانهای کوتاه در واقع تمرین و کسب تجربه ای بود که باید به کمک مطالعات بیشتر و دیده ها و شنیده ها به سوی نوشتن داستانهای بلند هدایت می شد.

سال 1364 نقطه عطفی در کار حسین خسروجردی بود چرا که او در این سال توانست با نویسنده و داستان نویس بزرگ زمانه خود یعنی ((محمود دولت آبادی)) ملاقات کند. به علاوه او در یک دوره کلاس فشرده داستان نویسی ((دولت آبادی)) شرکت کرد و دانسته های خود را در شکل و محتوا غنی تر و منسجم تر ساخت.

داستان بلند ((ماه گل)) با همراهی و راهنمایی ((محمود دولت آبادی)) در سال 1370 به سرانجام رسید. این داستان تنگنا و بی پناهی مردمی را می نمایاند که با سیاهی های زندگی دست و پنجه نرم می کردند و همسوی آن به ارتش کرمان نیم نگاهی انداخته می شود. که همچون قهرمان داستان قوام و انسجامی ندارد و رنجور و آواره سرنوشت دردبار خود است.

پس از ((ماه گل)) داستان بلند ((جهانبانان)) را نوشت که نثر و زبانی فاخر و حماسی دارد. توجه به قابلیت ها و اثربخشی جنبش سربداران و عشق مردم به این قیام باعث شد که رمان بعدی حسین خسروجردی برای اساس قیام سربداران نوشته شود. رمان ((تگرگ تاتار)) یا ((سربداران)) پس از تحقیقات زیاد و خواندن متون مختلف و با صرف وقت بسیار آماده شده و به چاپ رسید. داستان ((به نسیم عطر تو می آیم)) هم همزمان با رمان ((تگرگ تاتار)) به چاپ رسیده و به بازار آمد. آخرین رمان حسین خسروجردی که نامی هنوز برایش انتخاب نشده، رمانی است که زمینه و محتوای آن به دوران انقلاب مشروطه برمی گردد.

حسین خسروجردی از 11 سال پیش ساکن شهر مشهد است.

حسین خسروجردی (گرافیست و نقاش)

 
 
 
 
 
 
 

حسین خسروجردی نقاش و هنرمند گرافیست معاصر در سال 1336 در تهران متولد شد. وی در سال 1364 فارغ التحصیل کارشناسی نقاشی از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران شد و علاوه بر نقاشی و گرافیک در زمینه کاریکاتور، مجسمه سازی و طراحی دکور نیز فعالیت دارد.

 

حسین خسروجردی با هنر خود افتخارات زیادی را کسب کرده است که از جمله می توان به موارد زیر اشاره نمود.

1- لوح زرین و دستخط امام خمینی (ره) به مناسبت تقدیر از هنرمندان دفاع مقدس از مجتمع هنر و ادبیات هفته دفاع مقدس

2-برگزیده ششمین جشنواره فیلم فجر برای طراحی پوستر فیلم دستفروش به کارگردانی محسن مخملباف در بهمن 1366

3- دیپلم افتخار نمایشگاه بین المللی صلح مسکو در اتحاد جماهیرشوروی در سال 1366

4- دیپلم افتخار از آکادمی لایت کالا در هند سال 1376

5- جایزه بزرگ جشنواره بین المللی دوسالانه نقاشی شارجه در کشور امارات عربی متحده در سال 1380

6- برگزیده نخستین جشنواره دو سالانه نقاشی ایران در سال 1370

7- برگزیده سومین جشنواره دو سالانه نقاشی ایران در سال1376

8- برگزیده دومین المپیاد ورزشی-فرهنگی دانشجویان کشور

 

وی همچنین در جشنواره و مسابقات بسیاری به عنوان داور شرکت داشته که برخی از آنها عبارتند از:

1-داور سه دوره جشنواره دوسالانه کاریکاتور ایران در سالهای 1372، 1374 و 1376

2- داور بخش آنونس پوستر و عکس هشتمین جشنواره بین المللی فیلم فجر

3- داور سومین دوسالانه گرافیک ایران در سال 1371

4- داور چهارمین دوسالانه نقاشی ایران در سال 1373

5- داور اولین جشنواره دانشجویی سوره

6- داور سینمای کودک و نوجوان سینمای ایران در اصفهان

7- داور بخش کاریکاتورجشنواره بین المللی حرم امن

8- داور جشنواره بین المللی کاریکاتور در تبریز

9- داور جشنواره بین المللی کاریکاتور با موضوع اعتیاد

 

حسین خسروجردی آثار خود را در 12 نمایشگاه انفرادی و 57 نمایشگاه گروهی داخلی و خارجی به معرض دید علاقمندان گذاشته که تعدادی از این نمایشگاه ها به شرح زیر است.

1- نمایشگاه انفرادی و گروهی بستون در سال 1366

2- نمایشگاه نقاشان انقلاب پاکستان در اسلام آباد در سال 1366

3- نمایشگاه هنرمندان معاصر هند در دهلی نو در سالهای 1373 و1376

4- نمایشگاه نقاشان آزاد ایران در پاریس در سال 1376

5- نمایشگاه نقاشان انقلاب پاریس خانه ایران 1377

6- نمایشگاه نقاشان ایران در کیف اوکراین (موزه شف چین کوکر) در سال 1377

7- پنجاهمین دوسالانه بین المللی هنرهای تجسمی ونیز در سال 2003

8- نمایشگاه موزه میمارا زاگرب کرواسی در سال 1379

9- نمایشگاه لوس آنجلس در سال 1381

10- نمایشگاه نیویورک در سال1382

 

معروفترین طراحی های گرافیکی حسین خسروجردی، طراحی آرمهای روزنامه همشری، دانشگاه آزاد اسلامی و شبکه 5 تهران است. کتاب ((مجموعه آثار نقاشی حسین خسروجردی)) که حاوی برخی از آثار این هنرمند است توسط انتشارات سوره مهر در سال 1390 منتشر شده است

علی ابن عیسی

 در کتاب تاریخ بیهق نوشته ابوالحسن بیهقی آمده است که ((علی ابن عیسی)) عالمي است که اگرچه به محل ولادت وي اشاره اي نشده است ولي در خسروگرد ساکن بوده و از وي نقل حديث مي کرده اند. وي نيز در قرن سوم هجري در خسروگرد مي زيسته است.